دانشگاه باقرالعلوم (ع) علوم سیاسی 1735-0557 28 4 2025 12 22 The Prophetic Model of Political Education (PBUH) in the Meccan Verses of the Holy Quran: An Analysis of Epistemic, Affective, and Behavioral Tools Using a Gradual Revelation Interpretation Approach الگوی تربیت سیاسی نبوی در آیات مکی قرآن کریم: واکاوی ابزارهای معرفتی، عاطفی و رفتاری با رویکرد تفسیر تنزیلی 153 172 79909 10.22081/psq.2026.73078.3056 FA حمید نیک رو کاشناسی ارشد، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران رضا عیسی نیا استادیار، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران Journal Article 2025 10 02 The present study aims to analyze and identify the political education tools employed by the Holy Prophet (PBUH) in the Meccan chapters (surahs), relying on a gradual revelation (<em>tanzīlī</em>) interpretation approach. The research seeks to demonstrate how the Holy Prophet (PBUH), during the period lacking an official state or an established political structure in Mecca, gradually organized the political education process of his audience through the revealed verses and by utilizing various epistemic, affective, and behavioral tools. The main question is: What were the tools of Prophetic political education, and how were they realized within the context of the gradual revelation of the Quran? The research hypothesis posits that the gradual revelation of the Holy Quran provided an educational framework through which the Holy Prophet (PBUH), relying on faith, awareness, and responsible action, established a new political discourse based on monotheism (<em>tawḥīd</em>), justice, and resistance against pre-Islamic domination. The theoretical framework of the research is based on a triad of epistemic (creating political insight and belief), affective (arousing spiritual fervor and collective solidarity), and behavioral (practicing social action and civil resistance) components. The findings show that through continuous faith-based education, the Holy Prophet (PBUH) laid the groundwork for the formation of an independent, responsible, and justice-oriented political identity among the early believers—an identity that gave rise to the foundation of the "Ummah" (community) and a new social order in opposition to the pre-Islamic tribal system. The final conclusion is that the Prophetic model, prior to any external political transformation, emphasizes a cultural and internal revolution within the individual, demonstrating that authentic power begins with the reformation of hearts, thoughts, and behaviors. The novelty of this research lies in combining a gradual revelation (tanzīlī)-interpretive approach with a sociological analysis of the Meccan verses and explaining the concepts of political education within the framework of a monotheistic worldview. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و بازشناسی ابزارهای تربیت سیاسی پیامبر اکرم(ص) در سوره‌های مکی و با تکیه بر رویکرد تفسیر تنزیلی انجام گرفته است. پژوهش می‌کوشد نشان دهد که پیامبر اکرم(ص) در دورۀ نبود دولت رسمی و ساختار سیاسی مدوّن در مکه، چگونه از طریق آیات نازل‌‌شده و با بهره‌گیری از ابزارهای متنوع معرفتی، عاطفی و رفتاری، فرایند تربیت سیاسی مخاطبان خود را به‌تدریج سامان داده است. پرسش اصلی این است که ابزارهای تربیت سیاسی نبوی چه بوده و چگونه در بستر نزول مرحله‌ای قرآن تحقق یافته‌اند؟ فرضیه پژوهش آن است که سیر نزول قرآن کریم، بستر تربیتی‌ای را فراهم ساخته است که در آن، پیامبر اکرم(ص) با تکیه بر ایمان، آگاهی و اقدام مسئولانه، گفتمان سیاسی نوینی مبتنی بر توحید، عدالت و مقاومت در برابر سلطۀ جاهلی بنیان نهاد. چارچوب نظری پژوهش بر سه‌گانۀ معرفتی (ایجاد بینش و باور سیاسی)، عاطفی (برانگیختن شور ایمانی و همبستگی جمعی) و رفتاری (تمرین کنش اجتماعی و مقاومت مدنی) استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیامبر اکرم(ص) از رهگذر تربیت ایمانی پیوسته، زمینۀ شکل‌گیری هویت سیاسی مستقل، مسئولیت‌پذیر و عدالت‌محور در میان مؤمنان اولیه را فراهم کرد؛ هویتی که بنیان «امت» و نظم اجتماعی نو را در برابر نظام قبیله‌ای جاهلی پدید آورد. نتیجه نهایی اینکه الگوی نبوی، پیش از هر تحوّل سیاسیِ بیرونی، بر انقلاب فرهنگی و درونی انسان تأکید دارد و نشان می‌دهد که قدرت اصیل از اصلاح قلب‌ها، اندیشه‌ها و رفتارها آغاز می‌شود. نوآوری پژوهش در ترکیب رویکرد تفسیری- تنزیلی با تحلیل جامعه‌شناختی آیات مکی و تبیین مفاهیم تربیت سیاسی در چارچوب جهان‌بینی توحیدی نهفته است. https://psq.bou.ac.ir/article_79909_1f695410331ee66890bf7009d761ae43.pdf