تصحیح انتقادی رساله «الملّة والفقه» از آثار فلسفه سیاسی - دینی فارابی

ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، از جمله حکیمان و فیلسوفان بسیار مهمّ در میان دیگر فیلسوفان اسلامی است که آثار و مکتوبات فراوانی از وی برجای مانده است، علی رغم اینکه بسیاری از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند. از جملۀ رسالۀ «کلام فی الملّةوالفقه» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. وی در این رساله مباحث متنوّع و گوناگون فلسفه سیاسی و الهیات سیاسی را بطور روشن و مستدل بیان کرده اند. تعریف و تشریح واژه ملت(دین)، رؤسای ملت، ارتباط میان رئیس اول و وحی، آراء ملت فاضله، افعال ملت فاضله، کیفیت تشریع احکام از سوی رئیس اول(پیامبر) و مماثل(امام به عنوان جانشین پیامبر)، کیفیت استنباط احکام از سوی فقیه به عنوان جانشین امام، اجزای صناعت فقه، شرایط فقیه، ارتباط میان فقه و فلسفه، بیان مسائل و وظائف علم مدنی، تمیز و تبیین سیره ها، اخلاق، خلق و خوی و ملکات فاضله از غیر فاضله، چگونگی تحقق اخلاق و ملکات فاضله در جامعه از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. در تصحیح این رساله از دو نسخه – یکی از کتاب خانه‌ لیدن هلند و دومی از کتاب خانه‌ تیموریه مصر – به روش بینابین بهره گرفته شده است. رفع اشکالات تصحیح قبلی، فصل بندی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب و قابل استفاده، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه ها و اعراب گذری در موارد لزوم، تبیین حکمرانی مطلوب از نظر فارابی با رویکرد رساله «الملّة والفقه» از ویژگی های این مقاله به شمار می رود.

ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، از جمله حکیمان و فیلسوفان بسیار مهمّ در میان دیگر فیلسوفان اسلامی است که آثار و مکتوبات فراوانی از وی برجای مانده است، علی رغم اینکه بسیاری از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند. از جملۀ رسالۀ «کلام فی الملّةوالفقه» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. وی در این رساله مباحث متنوّع و گوناگون فلسفه سیاسی و الهیات سیاسی را بطور روشن و مستدل بیان کرده اند. تعریف و تشریح واژه ملت(دین)، رؤسای ملت، ارتباط میان رئیس اول و وحی، آراء ملت فاضله، افعال ملت فاضله، کیفیت تشریع احکام از سوی رئیس اول(پیامبر) و مماثل(امام به عنوان جانشین پیامبر)، کیفیت استنباط احکام از سوی فقیه به عنوان جانشین امام، اجزای صناعت فقه، شرایط فقیه، ارتباط میان فقه و فلسفه، بیان مسائل و وظائف علم مدنی، تمیز و تبیین سیره ها، اخلاق، خلق و خوی و ملکات فاضله از غیر فاضله، چگونگی تحقق اخلاق و ملکات فاضله در جامعه از جمله مباحثی است که در این رساله به آنها پرداخته شده است. در تصحیح این رساله از دو نسخه – یکی از کتاب خانه‌ لیدن هلند و دومی از کتاب خانه‌ تیموریه مصر – به روش بینابین بهره گرفته شده است. رفع اشکالات تصحیح قبلی، فصل بندی، عنوان بندی، تنزیل هامش مناسب و قابل استفاده، توضیح برخی از اصطلاحات و واژه ها و اعراب گذری در موارد لزوم، تبیین حکمرانی مطلوب از نظر فارابی با رویکرد رساله «الملّة والفقه» از ویژگی های این مقاله به شمار می رود.

ابو نصر محمد بن محمد فارابی(259- 339ق/ 872- 950م)، از جمله حکیمان و فیلسوفان بسیار مهمّ در میان دیگر فیلسوفان اسلامی است که آثار و مکتوبات فراوانی از وی برجای مانده است، علی رغم اینکه بسیاری از آثار وی تاکنون تصحیح و تحقیق شده است، لکن برخی از آثار وی آن‌گونه که باید تصحیح نشده‌اند. از جملۀ رسالۀ «کلام فی الملّةوالفقه» است. در صحّت انتساب این رساله هیچ تردیدی وجود ندارد. وی در این رساله مباحث متنوّع و گوناگون فلسفه سیاسی و الهیات سیاسی را بطور روشن و مستدل بیان کرده اند. تعریف و تشریح واژه ملت(دین)، رؤسای ملت، ارتباط میان رئیس اول و وحی، آراء ملت فاضله، افعال ملت فاضله، کیفیت تشریع احکام از سوی رئیس اول(پیامبر) و مماثل(امام به عنوان جانشین پیامبر)، کیفیت استنباط احکام از سوی فقیه به عنوان جانشین امام، اجزای صناعت فقه، شرایط فقیه، ارتباط میان فقه و فلسفه، بیان مسائل و وظائف علم مدنی، تمیز و تبیین سیره ها، اخلاق، خلق و خوی و ملکات فاضله از غیر فاضله، چگونگی تحقق اخلاق و ملکات فاضله در جامعه از جمله مباحثی