ارزیابی قابلیت اجرای نظریۀ «مسئولیت حمایت» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر مبنای فقهی «تألیف قلوب»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، پردیس فارابی (دانشگاه تهران)، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

2 استادیار گروه حقوق دانشگاه امام حسین، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش به قابلیت اجرای نظریه مسئولیت حمایت مبتنی بر قاعده فقهی «تألیف قلوب» پرداخته‌است. در پاسخ به این پرسش اصلی که «قلمرو کاربست مبنای تألیف قلوب در نظریة مسئولیت حمایت چه میزان است؟» این فرضیه مطرح شد که «نظریه مسئولیت حمایت، مستنبط از قاعده فقهی تألیف قلوب، می­تواند مبنای حقوقی مناسبی برای جامه عمل پوشاندن به موازین حقوق بشری جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی باشد.» موضوع پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی در سه ساحت تبیین گردید. نخست به امکان شناسایی اصل نظریه مسئولیت حمایت مبتنی بر مبنای تألیف قلوب در دو محورِ «امکان شناسایی نسبت مفهومی با تألیف قلوب» و «امکان شناسایی قابلیت کاربست تألیف قلوب در عصر غیبت» پرداخته شد. سپس با رویکرد تقلیل­گرا و تعمیم­گرا، که قائل به شمولیت عنوان مؤلفه قلوبهم نسبت به کفار و مسلمانان است، افراد مشمول مسئولیت حمایت مبتنی بر مبنای تألیف قلوب و قلمرو این مسئولیت مورد شناسایی قرار گرفتند. در ساحت سوم پژوهش کاربست قاعده تألیف قلوب در دکترین مسئولیت حمایت و مراتب اجرای نظریه بحث و بررسی گردید و در ادامه، ضمن تطبیق مراتب مسئولیت حمایت ـ که شامل مسئولیت پیشگیری، مسئولیت واکنش و مسئولیت بازسازی می­شود ـ با احکام و عناوین فقهی و شرعی متعدد، مطابقت دو مبنای موضوع تحقیق از حیث راهبردنگاری سلسله­مراتبی به اثبات رسید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing the applicability of the human rights doctrine of "responsibility to protect" in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran based on the jurisprudential basis of " Uniting the Hearts "

نویسندگان [English]

  • amir keshtgar 1
  • mohammad sadri arhami 2
1 PhD in Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, University of Tehran - Farabi College (Corresponding Author)
2 Assistant Professor of Law, Imam Hossein University
چکیده [English]

This research has dealt with the ability to implement the theory of protection responsibility based on the jurisprudential rule of "Uniting the Hearts". In answer to the main question, "What is the scope of application of the basis of the uniting the hearts in the theory of protection responsibility?" It was hypothesized that "the theory of the responsibility of protection, based on the jurisprudential rule of the uniting the hearts, can be a good legal basis for the implementation of the human rights standards of the Islamic Republic of Iran in foreign policy." The subject of the research was explained in three areas using descriptive-analytical method. First, it was possible to identify the principle of the theory of responsibility based on the uniting the hearts in the two axes of "the possibility of identifying the conceptual relationship with the uniting the hearts" and "the possibility of identifying the applicability of authorship in the absence". Then, with a reductionist and generalist approach, which considers the inclusion of the title of component of their hearts in relation to infidels and Muslims, individuals subject to the responsibility of protection based on the uniting the hearts and the territory of this responsibility were identified. In the third area of ​​the research, the application of the rule of uniting the hearts in the doctrine of responsibility of protection and implementation of the theory was discussed and then, while applying the levels of responsibility of protection - which includes responsibility of prevention, responsibility of reaction and responsibility of reconstruction - with jurisprudential rulings and titles. Numerous Shari'a proved the agreement of the two bases of the research subject in terms of hierarchical strategy

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theory of Responsibility
  • Protection
  • Uniting The Hearts
  • foreign policy
  • Human Rights Doctrine
  • jurisprudential principles

عنوان مقاله [العربیة]

تقییم جدوى تطبیق نظریة "مسؤولیة الحمایة " فی السیاسة الخارجیة للجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة بناءً على مبدأ "تألیف القلوب" الفقهی

چکیده [العربیة]

یتناول هذا البحث القدرة على تطبیق نظریة "مسؤولیة الحمایة" القائمة على قاعدة "تألیف القلوب" الفقهیة. وردّاً على السؤال الرئیسی القائل: "ما هو نطاق تطبیق مبدأ تألیف القلوب فی نظریة مسؤولیة الحمایة؟" تمّ افتراض أنّ "نظریة مسؤولیة الحمایة المستخرجة من قاعدة «تألیف القلوب» الفقهیة یمکن أن تکون أساساً قانونیاً جیداً لتطبیق معاییر حقوق الإنسان فی الجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة على صعید السیاسة الخارجیة". فُسّر موضوع البحث باستخدام المنهج الوصفی والتحلیلی ضمن ثلاثة صُعُد. الأوّل هو التعرّض لإمکانیة تحدید نظریة مسؤولیة الحمایة ذاتها القائمة على تألیف القلوب ضمن محورین: "إمکانیة تحدید الصلة المفهومیة مع تألیف القلوب" و"إمکانیة تحدید قابلیة تطبیق تألیف القلوب فی عصر الغیبة". بعد ذلک وبمقاربة اختزالیة وشمولیة ترى شمول عنوان المؤلّفة قلوبهم للکفّار والمسلمین، تمّ تحدید الأفراد المندرجین ضمن مسؤولیة الحمایة القائمة على مبدأ تألیف القلوب وکذا نطاق هذه المسؤولیة. وعلى الصعید الثالث من البحث استُعرض تطبیق قاعدة تألیف القلوب فی نظریة مسؤولیة الحمایة ودرجات تطبیق النظریة نفسها، ثمّ ضمن تجسید مراتب مسؤولیة الحمایة المحتویة على مسؤولیة الوقایة ومسؤولیة ردّ الفعل ومسؤولیة إعادة الإعمار بالعدید من الأحکام والعناوین الفقهیة، تمّ إثبات توافق الأساسَین فی موضوع الدراسة من ناحیة تخطیط الإستراتیجیة الهرمی

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • نظریة مسؤولیة الحمایة
  • تألیف القلوب
  • السیاسة الخارجیة
  • مبدأ حقوق الإنسان
  • الأُسُس الفقهیة