تاثیر مدرنیته بر مبانی اندیشه‎‌ی سیاسی ایران در دوران قاجار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد،گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران(نویسنده مسئول)

10.22081/psq.2020.68613

چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی تحول مبانی اندیشه‌ی سیاسی ایران در مواجهه با مدرنیته و سنجش پیامدهای آن در زندگی سیاسی ایرانیان در دوران قاجار بود. سوال اصلی این است که مبانی حاکم بر اندیشه‌ی سیاسی در ایران، قبل از مواجهه با مدرنیته بر چه گزاره‌های اساسی معرفتی استوار بوده و پس از مواجهه، این گزاره‌ها چگونه متحول شده‌اند؟ در این پژوهش، تاثیر مدرنیته بر حوزه‌ی هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی اندیشه‌ی سیاسی ایران در دوران قاجار مورد تحقیق قرار گرفته و میزان تحولات هر یک از این سه بخش و نتایج آن‌ها بررسی شد. داده‌های این پژوهش با رویکرد تاریخی و در چارچوب روش تحلیل کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهند که در آغاز، این مواجهه فعالانه بوده و تحول در اندیشه‌ی سیاسی و ساختارهای آن با حفظ اصول کلی مبانی اندیشه‌ی سیاسی رخ داده است؛ ازاین‌رو، به‌ندرت با مکتوباتی مواجه می‌شویم که بر نقض مبانی مستقر ناشی از این مواجهه دلالت داشته باشند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The impact of modernity on the foundations of political thought during the Qajar period

نویسندگان [English]

  • Ahmad Vaezi 1
  • Mohammad Dashti Marvili 2
1 Professor, Faculty of Political Science, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.
2 PhD Student in Political Science, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.
چکیده [English]

The aim of the present study was to evaluate the evolution of the foundations of Iranian political thought in the face of modernity and to measure its consequences in the political life of Iranians during the Qajar period. The main question is what are the basic epistemological propositions based on the prevailing epistemological principles in Iran before confrontation with modernity, and how did these propositions change after the confrontation? In this study, the impact of modernity on the field of ontology, epistemology and anthropology of Iranian political thought during the Qajar period was investigated and the extent of developments in each of these three sectors and their results were examined. Also, the evolution of the principles of the evolutionary and legislative rule of God and the knowledge of man on the one hand, and the study of the effects of these changes on political thought on the other were explored. The data of this research have been analyzed with a historical approach and within the framework of qualitative analysis method; the desired information was also collected by library-documentary method. The results show that in the beginning, this confrontation was active and the change in political thought and its structures took place while maintaining the general principles of political thought; therefore, we rarely encounter letters that indicate a violation of the established principles of this confrontation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political thought
  • modernity
  • Ontology
  • epistemology
  • anthropology
  • Qajar era

عنوان مقاله [العربیة]

أثر الحداثة على أُسس الفکر السیاسی فی العهد القاجاری

چکیده [العربیة]

یهدف البحث الراهن إلى تقییم التطوّر الحاصل فی أُسس الفکر السیاسی الإیرانی إبان اصطدامه بالحداثة واستعراض إفرازاته وتبعاته على صعید الحیاة السیاسیة لدى الإیرانیین فی العهد القاجاری. السؤال الأساسی هو ما هی الافتراضات الابستمولوجیة الأساسیة التی قامت علیها الأُسس الحاکمة على الفکر السیاسی فی إیران قبل أن تصطدم بالحداثة وأنّها کیف تطوّرت بعد الاصطدام. وقد تمّ فی هذا البحث دراسة تأثیر الحداثة على مجالات الأنطولوجیا والابستمولوجیا والأنثروبولوجیا بالنسبة للفکر السیاسی فی إیران إبّان العهد القاجاری ودراسة مدى التطوّر الحاصل فی هذه الأقسام الثلاثة ونتائجها. وقد تمّت دراسة وتحلیل معطیات البحث وفقًا للمنحى التاریخی وفی إطار منهج التحلیل النوعی. کشفت النتائج عن أنّ الاصطدام والاحتکاک کان فی البدایة فعّالًا وأنّ التطوّر حصل مع المحافظة على الأُسس العامّة للفکر السیاسی؛ ومن أجل ذلک فإنّه نادرًا ما نظفر بکتابات تنقض الأُسس القائمة تأثّرًا بهذا الاصطدام والاحتکاک.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • الفکر السیاسی
  • الحداثة
  • الأنطولوجیا
  • الابستمولوجیا
  • الأنثروبولوجیا
  • العهد القاجاری